« November 2008 | Main | January 2009 »

December 24, 2008

آوای "نیوه مانگ" و زندگی عاشقانه "مامو"

وقتی فضای فیلم سازی در سینمای ایران تنگ می شود، اغلب کارگردان ها یا خود را با شرایط موجود در سینما سازگار می کنند یا می روند دنبال سوژه و موضوعی که دیگر به اکران فیلم خود در ایران فکر نکنند. فیلم نیمه ماه بهمن قبادی ازآن دسته فیلم هاست که زیاد نباید به اکران عمومی آن دلخوش بود .
نیمه ماه پرورش یافته یکی دیگر از آثار قبادی است. فیلمی که با تکیه بر ساختار موفق اش سرگذشت یک گروه موسیقی برای رسیدن به اجرا را نمایش می دهد. فیلم با جنگ خروس ها شروع می شود و با دهان پرخون شخصیت اول داستان «مامو» به پایان می رسد. نگاه قبادی به حضور یک خواننده زن در جامعه وقتی تیره تر می شود که گروه زنان در تپه ای ایستاده اند و با دف، نوایی را زمزمه می کنند که این تصویر نشان می دهد ده را سراسر زنان خواننده تبعید شده فرا گرفته است. آنچه در فیلم موج می زند نگاه های منفی به ساز و موسیقی و خواننده زن است که این گروه را از رسیدن به اجرا منع می کند. همه این ها می شود خط قرمزی های موجود در سینما و یا هر رسانه ای دیگر که تا کنون شنیده و دیده ایم.
قبادی اینبار در فیلم اش بازیگران سرشناس و نامدار ایران را در کنار نابازیگران قرار می دهد و در واقع وزنه نابازیگران توسط بازیگران حرفه ای به یک اندازه می شود. با اینکه هدیه تهرانی حضوری کمرنگ در طول فیلم دارد اما چهره و گریم متفاوت او یکی از خاص ترین نقش ها را برای کارنامه بازیگری اش رقم می زند.
خوشبختانه لهجه کردی او قابل باور است و تنها نماهایی که می خواند کمی او را از واقعیت دور می کند. اما انتخاب تهرانی برای فیلم قبادی زیاد هم سنجیده نبوده چرا که اگر نقش او به بازیگر دیگری هم واگذار می شد، اساسا لطمه ای به فیلم وارد نمی کرد. با این حال حضور تهرانی تا حدی یکدست بودن فیلم و ریتم کند آن را در موقعیت های مختلف گرفته است. گلشیفته فراهانی در ده دقیقه پایانی فیلم وارد می شود و جای تهرانی را می گیرد. حضور موفق او در فیلم اشک سرما که نقش یک دختر کرد را ایفا می کرد بار دیگر باعث شد تا چهره او در این فیلم تازگی نداشته باشد اما همان چند دقیقه هم برای ایفاگری یک نقش دیگر از فراهانی به نظرم چشمگیر بود.
تدوین خوب هایده صفی یاری و موسیقی حسین علیزاده جز معیارهای مثبت نیمه ماه است.
فیلم پر از نمادهایی است که می تواند تعبیرهای مختلفی هم داشته باشد. خالی بودن تابوت در ابتدای فیلم و سپس ریختن سازهای پاره شده و خراب در تابوت ودر انتها خوابیدن «مامو» در تابوت و حمل آن توسط نیوه مانگ و پسر مامو همه از تلاش برای برگزاری این گروه موسیقی به شمار می رود. فیلم عناصر آسمان و مرگ و موسیقی را کنار هم قرار می دهد تا فرایند ذهنی قبادی برای یک فیلمنامه متفاوت را شکل دهد. آوای نیوه مانگ و پرتاب او بروی سقف ماشین و نیز زنده شدن مرده می تواند المان هایی باشد که عشق و موسیقی را در طول فیلم به هم ربط می دهد.
شنیده ها حاکی است که نيمه ماه به سفارش مرکزی در اتريش و به بهانه 250 سالگی تولد موتزارت ساخته شده است. با این حال دیدن چهارمین اثر قبادی می تواند نشان دهد که این کارگردان سینما فیلم به فیلم در حال تغییر وتحول های گوناگون در فیلمنامه و ساختار فیلم هایش است.